સદ્ વાંચનનું મહત્વ
आ नो भद्रा: क्रतवो यन्तु विश्वत:
સર્વ દિશાઓથી અમોને શુભ વિચાર પ્રાપ્ત થાઓ. આ શુભ વિચારો પ્રાપ્ત કેવી રીતે
થાય્? સદ્
વાંચનથી..... સદ્ વાંચન એ વિચારોને વલોવીને પ્રાપ્ત કરવાનુ નવનીત છે. સદ્ વાંચનમા
એક જબરદસ્ત તાકાત છે. સદ્ વાંચન તમને વિચારવા માટે મજબુર કરે જ. સદ વાંચન કદી
વાંઝીયુ ન હોય. આવુ વાંચન આપણી વિચાર શ્રુંખલાને ઢંઢોળતુ હોય છે.આપણા આંતર મન અને
ચેતનાને હલબલાવી દેતુ હોય છે.અને એ જ માણસના વિકાસની ઉર્જાનો આધાર બની જતુ હોય છે
.
સ્વામી વિવેકાનન્દ અને ભગિની નિવેદિતાના પુસ્તકો તેમના
લેખોની આપણા મન પર વિશેષ અસર થાય ,ધર્મની સામાજીક દ્ર્સ્ટીને આપણે સમજી શકીએ ..
તન્દુરસ્ત લોકો જેમ શેરડીમાંથી પુરેપુરો રસ ચુસી લે છે અને નબળા દાંત વાળા લોકો
શેરડી સહેજ ચાવી –ચુસીને ફેંકી દે છે તેવુંજ વાંચનનુ છે. પુરુષાર્થી માણસ ઓછુ બોલે
છે પણ તપાસીને અભિપ્રાય બાન્ધે છે.
સુરેશ દલાલ ના શબ્દોમા કહીએ તો “પ્રત્યેક સારુ પુસ્તક પોતાના કવર પેજના ઘુંઘટમા
રુપાળો ચહેરો છુપાવીને બેઠુ છે જાણે મને કહેતુ ન હોય કે- ઘંઘટ કે પટ ખોલ રે તોહે પિયા મિલેંગે”
....
પુસ્તકોનુ મુલ્ય રત્ન કરતાં પણ વધુ છે. રત્નો તો
બાહ્ય ચમક- દમક દેખાડે છે જ્યારે સદ્ વાંચન અંત:કરણને ઉજ્જવલ બનાવે છે. જગતમાં મહાન શક્તિઓનું સર્જન
સદ્ વાંચનની અબોલ એવી લાગવગ અને તાકાત થી થયુ છે. જેઓએ શાંત ચિત્તે ગ્રંથોને ગુરુ
માની તેના જ્ઞાનને જીવનમાં ઉતાર્યુ છે
તેઓએ આખા વિશ્વના વહેણ બદલી નાખ્યાં છે.નવી સ્રુષ્ટિ કે નવા યુગના સર્જન કર્યા છે.પુસ્તકો તો ખરા
પારસમણિ છે.
જૉ તમારી પાસે સારા પુસ્તકો હશે અને તેનુ સદ્ વાંચન
હશે તો તમને જીવન મા સારા મિત્ર શુભેરછક સલાહકાર રાહ ચિન્ધનાર દિલાસો આપનાર અને સાથ આપનારની ખોટ વર્તાશે નહીં
.
જેમ શરીરના પોષણ માટે હવા પાણી અને ખોરાક જરુરી છેતેમ
આત્માને પોષવા માટે જ્ઞાન પ્રકાશની જરુર છે. આયુષ્ય લાંબુ કરવાનો સાદો અને
બિનતબીબી કિમિયો “સદ્ વાંચન” ના નામે ઓળખાય છે.
સદ્ વાંચન જીવનને ઘડે છે.
ગાંઘીજીના જીવનમાં અને વિચારોમાં મોટું પરિવર્તન
લાવનાર “અન ટુ ધિસ લાસ્ટ” નામના પુસ્તકનુંવાચન જ હતું.આપણા આદરણીય પુર્વ
રાષ્ટ્રપતિ ડો. અબ્દુલ કલામનું પાંચ દાયકાથીનજીકના મિત્ર અને સાથી તરીકે સાથ આપનાર
પણ એક પુસ્તક “લાઇટ ફ્રોમ મેની લેમ્પ્સ” જ છે. એટલે તો તેઓ કહેછે કે જ્યારે જ્યારે મારે કોઇ
સમસ્યાનો સામનો કરવાનો આવે છે ત્યારે હું આ પુસ્તકનું શરણું લઉં છું. અને તે મારા
આંસુ લુછવામાં મદદરુપ થાય છે.
ચીનમાં તો એક સરસ કહેવત છે- “એ બુક ઇઝ લાઇક એ ગાર્ડન કેરીડ ઇન ધ પોકેટ” –
એટલે કે પુસ્તક હાથમાં લ્યો અને ખિસ્સામાં બગીચો લઇને ફરતા હોવાનો અનુભવ થાય.
પુસ્તકો એમ કહેછે કે મારા અસ્તિત્વમાં તમારુ અસ્તિત્વ સમાયેલું છે . જો તમે મને
સાચવશો તો તમારી સંસ્ક્રુતીને સાચવી શકશો.....
લાકડામાંથી બનેલું પારણું તો માત્ર બાળપણમાં જ આનન્દ
આપી શકે છે પરંતુ સદ્ વાંચન થી બન્ધાયેલું
પારણું જીવન જીવવાની નવી ચેતના, નવું સામર્થ્ય પુરું પાડે છે.આજની સ્થિતિમાં માણસ
ટેસ માં રહેવાને બદલે ટ્રેસ માં રહેવા
લાગ્યો છે. શું આનો કોઇ ઉપાય છે?
હા.......... છે...... સદ્ વાંચન........ માત્ર ટેસ માટે નહીં પણ આપણા દેશની
ધરોહરને ઉજાગર કરવા માટે સદ્ વાંચન જરુરી છે.સારુ વાંચન મુલ્ય શિક્ષણનું ઘડતર
કરશે.જ્ઞાનની સરિતામાં પાવન થવા માટે સદ્ વાંચન કરતાં જ રહેવું પડશે. કારણકે આવું
વાંચન જ આપણો પ્રકાશ છે. ઝરણાની જેમ સદ્ વાંચન પણ માણસને ખળખળ વહેતો કરી દે છે. હળવો ફુલ બનાવી દે
છે.પારદર્શી બનાવી દે છે. નવી દિશા આપે છે કશુંક કરવા પ્રેરે છે. સારુ વાંચન
માણસને આંખ આપે છે સૌદર્યસભર જોવાનું શીખવે છે. સારા નરસા નો મર્મ સમજાવે છે.
બીજાની લાગણીઓને સમજી શકે તેવું હ્રદય આપે છે.
સદ વાંચનનો સ્વભાવ તો આપણી પ્રક્રુતિ જ બનવી જોઇએ .
કારણ કે આપણું જ એવું ગુજરાત રાજ્ય છે જ્યાં હેમચન્દ્રાચાર્યની પરમ્પરા છે. જ્યાં
ગ્રંથનું ગૌરવ છેઅને એ ગૌરવ પણ કેવું? કે રાજા અને
રાજગુરુ પગે ચાલે અને ગ્રંથ અમ્બાડીમાં બેઠો હોય. આવો સંસ્ક્રુતિ વારસો જેની પાસે
હોય તેની પાસે વિચારો અને લાગણીઓ ઘડવાનું ઓજાર
“સદ્
વાંચન”
હોવું જ જોઇએ.
જીવનનાં સારા નરસા સંજોગોમાં રામાયણ ભાગવત અને
ગીતાજીનું વાંચન આપણને તરાપો બનીને તારે છે. આપણા જીવન પર તેની ઉંડી સકારાત્મક અસર
છોડતા જાય છે.સદ્ વાંચનથી, પુસ્તકોની મૈત્રીથી પરિપક્વતા આવે,
શબ્દભંડોળ વધે, અભિવ્યક્તિને વાચા મળે, એકાગ્રતા, કલ્પનાશીલતા અને સ્થિરતા વધે . એટલે જ તો બાળગંગાધર
તિલકે કહ્યું છે કે “ હું
નરકમાં પણ સારાં પુસ્તકોનું સ્વાગત કરીશ
કારણકે મને વિશ્વાસ છે કે સદ ગ્રંથોમાં એટલી શક્તિ છેકે તે જ્યાં હોય ત્યાં
સ્વર્ગ બનાવી દેશે.”
અત્યારના સંજોગોમાં લોકોમાં હતાશા વધી છે ત્યારે સદ
વાંચન શ્રેષ્ઠ ઔષધ છે. ગ્રીસમાં થીબ્સમાં એક પુરાણા પુસ્તકાલયના દ્વાર પર કોતરેલ
છે કે “આત્માનું ઔષધ”... આત્માના
ઔષધ સમાન સારા પુસ્તકો આજે ધુળનાં થરમાં કેદ છે. શુભ વિચારોના વાહક પુસ્તકોને
કેદમાંથી બહાર કાઢો.
યૂ નોક ધ ડોર એન્ડ ઇટવિલ બી ઓપન્ડ- એટલે કે – એકવાર પુસ્તકના દ્વાર ખટખટાવી
જુઓ
પછી આપોઆપ દિશાઓ ખુલતી જશે.....
